code

540612

studiepunten

10

coördinator

dr. H.D. van der Vliet

docenten

prof. dr. P.T.J.M. Vossen, dr. H.D. van der Vliet

periode

4 en 5

contacturen

24 (24 college)

doel

Student is bekend met:

De theorie van lexical framing, binnen talen en tussen talen; een flink aantal elektronische lexicale bronnen van verschillende snit; ontologieën en de relatie tussen een ontologie en een lexicon.

Student kent de tegenstelling tussen het werken met lexicale bronnen en corpus-gebaseerde werkmethoden.

Student kan zelfstandig met behulp van lexicale bronnen aspecten van lexical framing beregelenen in het kader van een specifieke toepassing.

inhoud

Mensen communiceren voor een belangrijk deel in taal. Wat je wilt overbrengen moet je uitdrukken in zinnen. Dat is een ingewikkeld proces: om betekenis vorm te geven maak je o.a. gebruik van zinsbouw, woordkeus, intonatie. Kies je een lijdende zin of een bedrijvende? Welke woordvolgorde gebruik je? Schreeuw je het uit of fluister je het zacht voor je heen? En welke woorden kies je? Heb je het over een schijtmachine of over de trouwe viervoeter? Het kan ook veel subtieler: gebruik je een koosnaam voor je geliefde, en wat zegt die koosnaam over je relatie? Wanneer gebruik je die wel en wanneer niet?

De manier waarop je een boodschap in taal codeert wordt wel framing genoemd. Framing door middel van woordkeus is lexical framing en dat is het onderwerp van deze cursus. In lexicale bronnen wordt een poging gedaan de woordenschat van een taal te beschrijven. Daar zou je dus moeten kunnen vinden hoe je in bijvoorbeeld het Nederlands aan lexical framing kunt doen. Wij gaan in het bijzonder kijken naar moderne elektronische bronnen zoals WordNet en FrameNet, naar (parallelle) corpora en naar lexicale bronnen die ergens tussen de lexica en de corpora inzitten. Onze invalshoek is meertaligheid, we besteden veel aandacht aan de manier waarop lexical framing in talen onderling verschilt. Onze invalshoek is ook de objectivisering van betekenis in electronische kennissystemen zoals ontologieën en het Semantic Web, waarin computers talige informatie nuttig kunnen gebruiken. Lexical framing is daarin belangrijk om computers om te leren gaan met de enorme variatie in talige uitdrukking van informatie.

Lexical framing is een uitdaging van formaat voor de taaltechnologie, zowel in mono- als multilinguale omgevingen. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan automatisch samenvatten, information retrieval en tekstgeneratie voor informatiesystemen. In de tweede helft van de cursus kies je zelf een onderwerp dat relevant is voor jouw specialisatie.

Het eerste deel van vijf punten is vooral theoretisch van aard; we bespreken het lexicon in de taalwetenschap en de taaltechnologie en relevante lexicaal-semantische en cognitief-taalkundige achtergronden. Daarnaast maakt de student kennis met de hierboven genoemde bronnen.

In het tweede deel krijgt de student de gelegenheid de nieuw verworven kennis toe te passen op een onderwerp uit de eigen specialisatie. Dat betekent dat de student een specifieke theoretische verdieping aanbrengt en een voorstel doet voor een specifieke toepassing van een bestaand lexicon, of het maken van een gespecialiseerd lexicon. Of misschien kies je voor een ander informatiebron dan een lexicon, zoals een ontologie of een corpus-gebaseerd databestand.

werkwijze

Het betreft een werkcollege voor masterstudenten die tot op zekere hoogte zelfstandig kunnen werken. Dat biedt de mogelijkheden om voor verschillende groepen op specifieke aspecten van het onderwerp te focussen: AI'ers op het engineering-aspect, ICT en Vertalen-masters op de vertaalaspecten etc. Dat biedt de studenten de mogelijkheden tot verdieping op het gebied van hun eigen interesses en biedt een meerwaarde door de confrontatie met de andere aspecten van het vak.

De student presenteert haar werk in de groep, zodat de studenten van elkaars werk kennis nemen en eventueel kunnen samenwerken: de voortgang en eventuele problemen worden besproken, evenals de onderlinge relaties tussen de gekozen onderwerpen.

literatuur

Wordt nader bekendgemaakt

toetsing

Uiteindelijk maakt de student een samenvatting, reviewt twee samenvattingen van collega's en geeft een mondelinge presentatie op een workshop. Mogelijke onderwerpen zijn:

Semantic Web; lexicale bronnen voor onderzoek naar metaforiek en metonymia; bronnen voor automatisch vertalen (parallelle corpora, vertaalgeheugens); lexica en question-answering systemen; text-mining; taalcontrastieve onderwerpen. En nog veel meer.

doelgroep

De cursus is in eerste instantie bedoeld voor de onderzoeksmaster, maar is nadrukkelijk geschikt voor een brede doelgroep. Andere masteropleidingen woorvoor de cursus relevant is zijn:

Theoretische taalwetenschap: de relevantie voor taalwetenschappers is evident; masters in een moderne vreemde taal; masters ICT en Vertalen; de master AI en Taalwetenschap

onderwijs

college

blackboard

Ja

opmerkingen

Inschrijven verplicht via TIS